De elektrische fiets is aan een stevige opmars bezig, maar betekent dat ook dat we de auto vaker laten staan? Volgens nieuw Nederlands onderzoek valt dat voorlopig tegen. Ondanks het groeiende gebruik van lichte elektrische voertuigen blijft de auto dominant bij korte verplaatsingen. Deelmobiliteit blijkt daarentegen bijzonder geschikt om het openbaar vervoer aan te vullen, vooral op momenten en plaatsen waar het busaanbod beperkt is.
Meer dan 80 procent van de ritten korter dan 15 kilometer
Onderzoekers van Breda University of Applied Sciences analyseerden binnen het LEVERAGE-project het verplaatsingsgedrag in Eindhoven en Breda. Daarvoor maakten ze gebruik van gegevens uit het Nederlandse mobiliteitsonderzoek ODiN, OV-chipkaartgegevens en het CROW-dashboard Deelmobiliteit.
Uit de analyse blijkt dat meer dan 80 procent van alle verplaatsingen in het onderzochte gebied korter is dan 15 kilometer. Toch blijft de auto het dominante vervoermiddel.
Vooral bij afstanden tussen twee en tien kilometer zien de onderzoekers mogelijkheden voor lichte elektrische voertuigen, zoals e-bikes, elektrische scooters en andere compacte elektrische vervoermiddelen.
De e-bike vervangt vooral de gewone fiets
De elektrische fiets is de snelst groeiende vervoersvorm in het onderzoek. Tussen 2018 en 2023 verdubbelde zijn aandeel in het totale verplaatsingsgedrag.
Dat klinkt als uitstekend nieuws voor de verduurzaming van de mobiliteit, maar er zit een belangrijke nuance aan.
De groei van de elektrische fiets gaat vooral ten koste van de klassieke fiets en veel minder van de personenwagen. Het aandeel van de auto bleef tijdens dezelfde periode vrijwel onveranderd.
De populariteit van elektrische fietsen vertaalt zich dus niet automatisch in minder autoverkeer.
Volgens de onderzoekers zijn gerichte maatregelen nodig om lichte elektrische voertuigen aantrekkelijker te maken voor automobilisten, onder meer bij woon-werkverkeer en recreatieve verplaatsingen.
Deelmobiliteit vult het openbaar vervoer aan
Een andere bevinding betreft de samenwerking tussen deelmobiliteit en het openbaar vervoer.
“Deelmobiliteit en bus blijken in beide steden overwegend complementair”, stellen de onderzoekers.
De bus vormt de ruggengraat van het stedelijke vervoersnetwerk en verbindt belangrijke bestemmingen zoals ziekenhuizen, onderwijsinstellingen en stations.
Deelfietsen en deelscooters worden daarentegen relatief vaker gebruikt voor verplaatsingen tussen nabijgelegen wijken en op momenten waarop minder bussen rijden.
Vooral ’s avonds en vroeg in de ochtend kan deelmobiliteit daardoor een nuttige aanvulling zijn.
Ook bij de verplaatsing van en naar stations zien de onderzoekers mogelijkheden. Een eigen elektrische fiets vergroot het bereik vanuit de woonomgeving, terwijl een deelfiets of deelscooter het laatste traject naar de bestemming kan overbruggen.
Verschillen tussen Eindhoven en Breda
De twee onderzochte steden vertonen een verschillend mobiliteitspatroon.
In Eindhoven heeft het busnetwerk een sterker regionaal karakter. Breda kent een gelijkmatigere verdeling van verplaatsingen over verschillende afstanden.
In het zuidoostelijke deel van Breda wordt deelmobiliteit op bepaalde verbindingen zelfs vaker gebruikt dan de bus. In Eindhoven is dat verschijnsel minder uitgesproken, onder meer door de centralere ligging van het station.
Ook de weersomstandigheden spelen mee. Tijdens de natte herfstmaanden stijgt het busgebruik, terwijl het gebruik van deelmobiliteit afneemt.
De prijs blijft een belangrijke factor
De onderzoekers stelden eveneens vast dat het gebruik van deelmobiliteit sterk reageert op de kostprijs.
Vooral bij deelscooters neemt de vraag snel af wanneer de tarieven stijgen. Bij deelfietsen is dat effect minder uitgesproken.
In Eindhoven is een rit met een deelscooter, afhankelijk van de afstand, 79 tot 113 procent duurder dan een vergelijkbare busrit.
In Breda bedraagt het prijsverschil 6 tot 48 procent.
Dat toont aan dat betaalbaarheid een belangrijke rol speelt bij de keuze van een vervoermiddel. De beschikbaarheid van een deelfiets of deelscooter alleen volstaat niet om reizigers te overtuigen.
Naar een beter geïntegreerd mobiliteitssysteem
De resultaten vormen de basis voor een volgende fase van het LEVERAGE-project.
Samen met gemeenten, provincies, vervoersmaatschappijen en aanbieders van deelmobiliteit wordt onderzocht hoe de verschillende vervoersvormen beter op elkaar kunnen aansluiten.
Daarbij gaat de aandacht naar specifieke doelgroepen, locaties en tijdstippen waarop lichte elektrische voertuigen een meerwaarde kunnen bieden.
Voor stedelijke mobiliteitsplanners ligt hier een belangrijke uitdaging. Het succes van de elektrische fiets bewijst dat consumenten bereid zijn nieuwe vervoersvormen te omarmen. Maar wie daadwerkelijk minder auto’s op de weg wil, moet verder kijken dan de verkoopcijfers.
Een goede aansluiting op het openbaar vervoer, geschikte infrastructuur en betaalbare tarieven kunnen daarbij minstens zo belangrijk zijn als het voertuig zelf.
Bron: LEVA-EU; LEVERAGE-project, Breda University of Applied Sciences.







